Идоракунии сифат
Яке аз самтҳои асосии фаъолияти Шуъбаи илмию таҳқиқотӣ ва таъмини сифат ташкил, татбиқ, нигоҳдорӣ ва такмили мунтазами низоми идоракунии сифат дар озмоишгоҳҳои Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон мебошад.
Низоми идоракунии сифат ба таъмини саҳеҳӣ, эътимоднокӣ, холисӣ ва такрорпазирии натиҷаҳои таҳлил ва озмоишҳо равона гардидааст. Дар доираи ин низом тамоми марҳилаҳои фаъолияти озмоишгоҳӣ — аз қабули намуна, бақайдгирӣ, нигоҳдорӣ ва омодасозии он то гузаронидани таҳлил, коркарди натиҷаҳо, таҳияи протокол ва пешниҳоди хулосаи ниҳоӣ — тибқи расмиёти муқарраргардида амалӣ карда мешаванд.
Барои таъмини сифати корҳои озмоишгоҳӣ шуъба иҷрои чорабиниҳои зеринро ҳамоҳанг ва назорат менамояд:
- таҳия ва такмили сиёсати сифат, дастурамалҳо, расмиёти стандартии амалиётӣ ва дигар ҳуҷҷатҳои низоми идоракунии сифат;
- назорати риояи талаботи стандартҳо ва ҳуҷҷатҳои меъёрии техникӣ;
- санҷиши салоҳиятнокӣ ва тахассуси кормандони озмоишгоҳ;
- банақшагирӣ ва гузаронидани аудитҳои дохилии низоми идоракунии сифат;
- таҳлили фаъолияти низоми сифат аз ҷониби роҳбарият;
- назорати дохилии сифати натиҷаҳои таҳлил;
- верификатсия ва валидатсияи усулҳои озмоиш;
- баҳодиҳии номуайянии ченкунӣ;
- таъмини пайгирии метрологии натиҷаҳои ченкунӣ;
- назорати калибрченкунӣ, санҷиш ва хизматрасонии техникии таҷҳизот;
- истифодаи маводи истинодии стандартӣ ва намунаҳои назоратӣ;
- иштирок дар санҷишҳои байниозмоишгоҳӣ ва барномаҳои санҷиши тахассусӣ;
- бақайдгирӣ ва бартараф намудани номувофиқатӣ;
- таҳия ва татбиқи чораҳои ислоҳӣ ва пешгирикунанда;
- идоракунии шикоятҳо, муроҷиатҳо ва пешниҳоди фармоишгарон;
- ҳифзи махфият ва таъмини беғаразии фаъолияти озмоишгоҳ.
Дар раванди идоракунии сифат ба салоҳиятнокии кормандон аҳамияти махсус дода мешавад. Кормандони озмоишгоҳ мунтазам дар машғулиятҳо, семинарҳо ва курсҳои такмили ихтисос оид ба талаботи стандартҳои байналмилалӣ, усулҳои муосири таҳлил, идоракунии таҷҳизоти ченкунӣ, техникаи бехатарӣ ва ҳифзи меҳнат иштирок менамоянд. Салоҳияти ҳар як корманд барои иҷрои усулҳои мушаххаси озмоишӣ арзёбӣ ва ҳуҷҷатгузорӣ карда мешавад.
Назорати дохилии сифат тавассути гузаронидани таҳлилҳои такрорӣ, истифодаи намунаҳои холӣ, намунаҳои назоратӣ, маводи истинодии сертификатсияшуда, сохтани харитаҳои назоратӣ ва муқоисаи натиҷаҳои бадастомада амалӣ мегардад. Ин тадбирҳо имкон медиҳанд, ки хатогиҳои эҳтимолӣ сари вақт муайян гардида, барои бартараф намудани онҳо чораҳои зарурӣ андешида шаванд.
Аккредитатсияи озмоишгоҳ мутобиқи ISO/IEC 17025
Озмоишгоҳҳои Агентӣ дар самтҳои дахлдори фаъолияти таҳлилӣ мутобиқи талаботи стандарти байналмилалии ISO/IEC 17025 «Талаботи умумӣ ба салоҳиятнокии озмоишгоҳҳои санҷишӣ ва калибрченкунӣ» фаъолият менамоянд.
Шаҳодатномаи аккредитатсия тасдиқ менамояд, ки озмоишгоҳ:
- дорои кормандони соҳибтахассус ва салоҳиятнок мебошад;
- усулҳои тасдиқшуда ва эътирофшудаи таҳлилро истифода мебарад;
- бо таҷҳизоти зарурии санҷидашуда ва калибрченшуда таъмин аст;
- пайгирии метрологии натиҷаҳои ченкуниро таъмин менамояд;
- назорати дохилии сифати натиҷаҳоро мунтазам амалӣ мекунад;
- беғаразӣ ва махфияти фаъолияти худро нигоҳ медорад;
- қобилияти пешниҳоди натиҷаҳои саҳеҳ, боэътимод ва аз ҷиҳати техникӣ асоснокро дорад.
Доираи аккредитатсия намудҳои мушаххаси озмоиш, объектҳои таҳлил, нишондиҳандаҳои муайяншаванда ва усулҳои истифодашавандаро дар бар мегирад. Аз ҷумла, вобаста ба доираи тасдиқшуда, озмоишгоҳ метавонад таҳлили химиявӣ ва радионуклидии об, хок, ҳаво, маҳсулоти хӯрокворӣ, ашёи хом, маводи саноатӣ ва дигар намунаҳоро анҷом диҳад.
Шаҳодатномаҳои аккредитатсия ва замимаҳои онҳо ҳуҷҷатҳои асосие мебошанд, ки салоҳияти техникии озмоишгоҳ ва доираи расмии фаъолияти онро тасдиқ мекунанд. Барои нигоҳ доштани мақоми аккредитатсия озмоишгоҳ аз ҷониби мақоми аккредитатсия мунтазам мавриди арзёбӣ, назорати инспексионӣ ва аккредитатсияи такрорӣ қарор мегирад. Дар рафти чунин арзёбиҳо фаъолияти кормандон, ҳолати таҷҳизот, ҳуҷҷатҳои низоми сифат, усулҳои озмоиш, назорати дохилӣ ва дурустии барасмиятдарории натиҷаҳо санҷида мешаванд.
Маълумоти мушаххас оид ба шаҳодатномаҳо метавонад дар шакли зерин ворид карда шавад:
Аз ҷониби Маркизи миллии аккредитатсия аз соли 2016 инҷониб якчанд Шаҳодатномаҳои аккредитатсия дода шудааст, ҳар ду сол тамдид мегардад. Доираи аккредитатсия дар замимаи шаҳодатнома муайян гардида, усулҳои таҳлили химиявӣ, радиометрӣ, спектрометрӣ, хроматографӣ ва дигар намудҳои озмоишро дар бар мегирад.
Мавҷудияти аккредитатсия мутобиқи ISO/IEC 17025 эътимоди фармоишгарон ва мақомоти давлатӣ ба натиҷаҳои озмоишгоҳро баланд бардошта, барои эътирофи натиҷаҳои таҳлил дар сатҳи миллӣ ва байналмилалӣ замина фароҳам меорад. Ҳамзамон, аккредитатсия масъулияти озмоишгоҳро барои мунтазам нигоҳ доштан ва такмил додани салоҳияти техникӣ, сифати хизматрасонӣ ва эътимоднокии натиҷаҳо зиёд менамояд.
Дар маҷмӯъ, фаъолияти Шуъбаи илмию таҳқиқотӣ ва таъмини сифат ба рушди корҳои илмӣ, баланд бардоштани сифати таҳлилҳои озмоишгоҳӣ, ҷорӣ намудани талаботи стандартҳои байналмилалӣ ва таъмини эътимоднокии натиҷаҳои пешниҳодшаванда равона гардидааст. Дар се соли охир кормандони шуъба зиёда аз 114 маводи илмӣ, аз ҷумла 7 патент ва ихтироъ ба нашр расонидаанд. Натиҷаҳои як қисми ин ихтироъҳо дар корхонаҳои саноатии ҷумҳурӣ мавриди санҷиш ва истифода қарор гирифтаанд.
