Муқаддима

Ваҳдати миллӣ яке аз арзишҳои муқаддас ва дастовардҳои бузурги халқи тоҷик дар даврони соҳибистиқлолӣ мебошад. Он на танҳо рамзи сулҳу субот, балки асоси таҳкими давлатдорӣ, рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меравад. Таҷрибаи таърихии тоҷикон нишон медиҳад, ки танҳо дар фазои ҳамдигарфаҳмӣ, дӯстӣ ва ягонагӣ миллат метавонад ба пешрафт ва шукуфоӣ ноил гардад. Аз ин рӯ, омӯзиши таърихи ваҳдати миллӣ ва аҳамияти он барои насли имрӯзу оянда муҳим мебошад.

Заминаҳои таърихии ваҳдати миллӣ

Таърихи халқи тоҷик саршор аз намунаҳои иттиҳод ва ҳамбастагии мардум мебошад. Аз замони давлатҳои қадимаи ориёӣ, аз ҷумла давлати Сомониён, тоҷикон барои ҳифзи давлатдорӣ ва фарҳанги миллӣ талош намудаанд. Давлати Сомониён дар асрҳои IX–X намунаи барҷастаи ваҳдати сиёсӣ ва фарҳангии тоҷикон ба ҳисоб меравад. Маҳз дар ҳамин давра забон, фарҳанг ва давлатдории тоҷикон рушд ёфта, барои ташаккули миллат заминаи устувор гузошт.

Дар асрҳои минбаъда сарзамини тоҷикон борҳо мавриди ҳуҷумҳои аҷнабӣ қарор гирифт. Бо вуҷуди мушкилот ва парокандагиҳои сиёсӣ, мардум тавонистанд арзишҳои миллӣ ва фарҳангии худро ҳифз намоянд. Ин омилҳо ҳисси худшиносӣ ва ваҳдати миллиро дар байни тоҷикон тақвият бахшиданд.

Тоҷикистон дар оғози истиқлолият

9 сентябри соли 1991 Ҷумҳурии Тоҷикистон Истиқлолияти давлатии худро ба даст овард. Ин рӯйдоди таърихӣ барои мардуми тоҷик имконият фароҳам овард, ки роҳи мустақили рушди худро интихоб намоянд. Аммо солҳои аввали истиқлолият барои кишвар хеле душвор буданд.

Ихтилофҳои сиёсӣ ва иҷтимоӣ дар ҷомеа боиси сар задани ҷанги шаҳрвандӣ гардиданд. Солҳои 1992–1997 Тоҷикистон давраи вазнини низоъҳои дохилиро аз сар гузаронд. Дар натиҷаи ҷанг ҳазорҳо нафар ҷони худро аз даст дода, садҳо ҳазор шаҳрвандон тарки манзил намуданд. Иқтисодиёт зарари калон дид ва вазъи иҷтимоии мардум хеле мушкил гардид.

Дар чунин шароит масъалаи барқарор намудани сулҳ ва таъмини ваҳдати миллӣ ба вазифаи муҳимтарини давлат ва ҷомеа табдил ёфт.

Роҳи расидан ба сулҳ ва ваҳдати миллӣ

Бо мақсади хотима бахшидан ба низоъҳои дохилӣ музокироти сулҳи тоҷикон оғоз гардид. Ин музокирот бо иштироки намояндагони Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Иттиҳоди неруҳои мухолифин дар як қатор давлатҳо баргузор шуданд.

Дар ҷараёни гуфтушунидҳо ҷонибҳо барои расидан ба созиш ва барқарор намудани сулҳ талош намуданд. Пас аз чанд соли музокироти тӯлонӣ 27 июни соли 1997 дар шаҳри Москва Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид.

Ин ҳуҷҷати таърихӣ ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшида, барои оғози марҳилаи нави рушди давлат замина гузошт. Аз ҳамон вақт 27 июн ҳамчун Рӯзи Ваҳдати миллӣ дар Тоҷикистон таҷлил мегардад.

Нақши ваҳдати миллӣ дар рушди Тоҷикистон

Пас аз барқарор шудани сулҳ дар кишвар имконияти васеъ барои рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ ба вуҷуд омад. Давлат тавонист барномаҳои муҳимми иқтисодӣ ва иҷтимоиро амалӣ намояд.

Дар солҳои соҳибистиқлолӣ садҳо километр роҳҳо ва нақбҳо сохта шуданд. Неругоҳҳои барқӣ, муассисаҳои таълимӣ, беморхонаҳо ва дигар иншооти муҳими иҷтимоӣ ба истифода дода шуданд. Тоҷикистон тадриҷан ба марҳилаи нави рушди устувор ворид гардид.

Ваҳдати миллӣ инчунин барои таҳкими амнияти миллӣ ва болоравии нуфузи байналмилалии кишвар мусоидат намуд. Имрӯз Тоҷикистон ҳамчун давлати сулҳпарвар ва ташаббускор дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ, аз ҷумла масъалаҳои об ва иқлим, дар арсаи байналмилалӣ шинохта шудааст.

Ваҳдати миллӣ ва ҷавонон

Ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа дар ҳифз ва таҳкими ваҳдати миллӣ нақши муҳим доранд. Насли ҷавон бояд аз таърихи пурифтихори миллат ва сабақҳои ҷанги шаҳрвандӣ огоҳ бошад, то чунин фоҷиа дигар ҳаргиз такрор нашавад.

Тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва таҳаммулпазирӣ яке аз шартҳои асосии ҳифзи ваҳдати миллӣ мебошад. Муассисаҳои таълимӣ, воситаҳои ахбори омма ва оила дар ин самт вазифаи муҳим доранд.

Имрӯз ҷавонони Тоҷикистон дар соҳаҳои гуногуни илм, фарҳанг, варзиш ва иқтисод ба дастовардҳои назаррас ноил гардида, дар пешрафти кишвар саҳми арзанда мегузоранд. Ин ҳама самараи сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ мебошад.

Аҳамияти ваҳдати миллӣ дар шароити муосир

Дар ҷаҳони имрӯза, ки таҳдидҳои гуногуни сиёсӣ, иқтисодӣ ва иттилоотӣ зиёд гардидаанд, ҳифзи ваҳдати миллӣ аҳамияти бештар пайдо мекунад. Барои муқобила бо чунин таҳдидҳо ҷомеа бояд муттаҳид бошад ва манфиатҳои миллиро аз ҳама боло гузорад.

Ваҳдати миллӣ заминаи таҳкими истиқлолияти давлатӣ, рушди иқтисодӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум мебошад. Ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бояд барои ҳифзи сулҳ, субот ва ҳамдигарфаҳмӣ масъулият эҳсос намояд.

Хулоса

Ваҳдати миллӣ дастоварди бузурги таърихии халқи тоҷик ва яке аз пояҳои асосии давлатдории навини Тоҷикистон мебошад. Таҷрибаи солҳои гузашта нишон дод, ки танҳо дар фазои сулҳ, дӯстӣ ва ҳамбастагӣ метавон ба рушди устувор ва зиндагии шоиста ноил гардид.

Имрӯз вазифаи ҳар як шаҳрванди ватандӯст аз он иборат аст, ки ин неъмати бебаҳо — сулҳ ва ваҳдати миллиро ҳифз намуда, барои таҳкими он саҳми худро гузорад. Зеро ваҳдати миллӣ кафили истиқлолият, пешрафт ва ояндаи дурахшони Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

19 июни соли 2026

Мудири сектори таълиму омӯзиши

Филиали Агентии амнияти ХБРЯ АМИТ дар вилояти Суғд

Бобоев Б.Д.